Sachsenwerk Filius UKV 841

Sachsenwerk UKV 841A . Logo ontbreekt en zou welkom zijn.

Sachsenwerk is opgericht in 1903 en maakte een breed scala aan elektrotechnische produkten. Het bedrijf presenteert al in 1924 op de eerste Berliner Funkausstellung een radiotoestel. Daarna verschijnt een groot aantal modellen waaronder de “Olympia”. De vestiging in Niedersedlitz gaat hiermee ook na WO II verder tot aan 1960.

De vestiging van Sachsenwerk in Radeberg is vanaf 1946 geen onderdeel meer van Sachsenwerk, maar valt onder het Staatlichen Aktiengesellschaft der Elektrotechnischen Industrie. In 1952 wordt Sachsenwerk Radeberg onderdeel van RFT. In 1956 heet het bedrijf VEB RAFENA Werk Radeberg en stapt men over op televisietoestellen. In 1969 gaat het bedrijf op in Robotron.

Midden jaren vijftig was het FM zendernet met name in Duitsland al behoorlijk ver uitgebouwd. Er waren veel radiotoestellen met FM te verkrijgen maar er waren ook veel kwalitatief goede AM toestellen met alleen LG/ MG/ KG in omloop. Er was dus een markt voor FM ontvangers zonder LG/MG/KG en zonder l.f. eindversterkers. Met behulp van dit apparaat wordt het afstembereik van elke radio via de grammofoonaansluiting uitgebreid met de FM band. Het wordt een “voorzetapparaat” genoemd maar strikt genomen is het dat niet; het is een zelfstandige ontvanger. Het is meer een “naastzetapparaat”. De “Filius” UKV 841A is zo’n “Ultra Kurzwellen Vorsatzgeraet uit het midden van de jaren vijftig. De prijs bedroeg DM 175.

Hoewel het er goedkoop uitziet is het een behoorlijk ontworpen apparaat. De gevoeligheid schijnt 5 uV te zijn: ik kan dat niet controleren.

Er zijn meer van dit soort apparaten gemaakt, zie het overzichtje hiernaast (bron onbekend)

De buizenbezetting is als volgt: ECC81/ EF80/ EF80/ EF80/ EAA91. De ECC 81 is de voorversterker/zelfoscillerende mengtrap (hetzelfde concept als de bekende afstemeenheden met ECC855), gevolgd door 3 trappen middenfrequent met daarna een Foster Seely detector met een EAA 91.

Het afstemmechanisme bestaat uit een permeabiliteits afstemming met 2 spoelen en een eenvoudige vaste 180 graden schaal met roterende wijzer en een verdeling in Mhz: heel eenvoudig allemaal, maar waarschijnlijk afdoende voor het ontvangen van relatief weinig zenders.

Een recensie afkomstig van “Johns Radio Web” : “Het afstemmechanisme is een probleemgeval, het mist elke nauwkeurigheid door de overbrenging via een kabeltje dat strak wordt getrokken met een drukveer. Ook de beweging van de kernen in de kartonnen spoelvorm is tamelijk onnauwkeurig, waardoor het afstemmen op het midden van de vrij smalle detectorflank elke keer een hachelijk avontuur is. Een tweede probleem is de koeling, er zijn geen gaten aangebracht aan de bovenkant van het smalle kastje, waardoor de temperatuur binnenin nogal oploopt.”

Ik kon dit niet verifiëren want het apparaat moest nog gerestaureerd worden, wat inmiddels is gebeurd.  De servicedocumentatie vind je  hier.

Dit exemplaar is afkomstig van een rommelmarkt. Het is compleet op twee dingen na: het Sachsenwerk logo is voor een groot deel weg en er zit een deuk en wat kleine beschadigingen in de kartonnen behuizing. De originele netstekker is aanwezig,  de stekker voor de audioaansluiting is een platte stekker ZONDER extra poot in het midden en kan dus niet origineel zijn.

Reparaties

Reparaties Inwendig 2026

  • Uitgekast. Het chassis lijkt te zijn gemaakt van roodkoper of verkoperd staal. De buitenkant van het chassis  is bedekt met een dunne laag roestkleurige aanslag, de binnenkant is enigszins geoxideerd maar verder schoon (op wat stof na). Geen zichtbare defecten.
  • De buitenkant van het chassis is met fijne staalwol schoon gemaakt en daarna van een beschermend laagje schellakvernis voorzien. Esthetisch gerestaureerd dus.
  •  De netschakelaar werkte niet goed, de contacten waren geoxideerd. Met wat contactspray gereinigd. De zekeringhouder idem. Daarna was het primaire stroomcircuit in orde. Isolatie weerstand t.o.v. het chassis groter dan 50 MOhm.
  • Het stalen kabeltje van de afstemming heeft bij het hoge bereik (als de veer helemaal uit is) – zie foto – wat speling. Dit is verholpen door het kokertje rondom de veer schoon te maken en een heel klein beetje vet op de veer en het steunlagertje te smeren. Kabeltje zelf licht ingevet.
  • De negatieve pool van de beide afvlakelco’s hebben geen vaste aardverbinding: ze zitten geklemd tegen het chassis. Beide elco’s zijn opnieuw geformeerd en blijken nog vrijwel hun volledige capaciteit te bezitten. Ze zijn teruggeplaatst maar nu wel voorzien van een vaste aardverbinding.
  • Buizen getest en allemaal goed bevonden. Voetjes en pennen gereinigd.
  • De seleengelijkrichter getest met gelijkstroom. Blijkt bij verschillende spanningen en 30 mA ongeveer 10 % spanningsval  te geven, inwendige weerstand bepaald op ongeveer 700 Ω. Blijkt in de praktijk goed te voldoen en wordt niet warm.
  • Na aansluiten van de voeding werkt het apparaat. De schaal klopt niet helemaal, loopt iets door boven de 100 MHz. Voor het afregelen wordt verwezen naar de servicedocumentatie. Niet gedaan, de keramische trimmers zitten vast, en de spoelen op de afstemeenheid zijn gefixeerd. Bovendien is de schaalverdeling in hoge mate indicatief.

Reparaties Uitwendig 2026

  •  Het bordkartonnen kastje was ingedeukt. Dit is hersteld door het ingedeukte deel plaatselijk flink nat te maken en glad te persen tussen twee houten plaatjes aan de buitenkant van het kastje. Van multiplex werd een plaatje gezaagd met de vorm en de diameter van het kartonnen deel dat aan de binnenkant klem werd gezet op de ingedeukte plek.

Toestand na Reparaties

  • Status 2026:  Speelt weer goed. De gevoeligheid is goed. Sterke zenders zelfs zonder antenne te horen.  Afstemmen is vrij soepel zonder problemen, van afstemmen op “ de smalle detectorflank” is geen sprake.  Zou ook niet passen bij dit type detectorschakeling. De schaal klopt niet helemaal.
  • Hoewel het toestelletje de indruk maakt van een goedkoop Oost-Duits product is het technisch kwalitatief best wel goed, in aanmerking genomen dat het na circa 70 jaar nog vrijwel probleemloos werkt.
  • Let op: er zitten twee snoeren aan het toestel, een voor de netvoeding en een voor het audio. Aan het netsnoer zit een ronde stekker, aan het het audiosnoer een platte stekker. De platte stekker van het audiosnoer past ook in het stopcontact! Hier hoort origineel een stekker met middenpoot aan te zitten. De meeste radio’s hebben een grammofoon ingang met een gat hiervoor, er zijn er ook waarvan de grammofoon ingang is uitgevoerd met een normale standaard entree zonder middengat. Kennelijk ooit gewijzigd.

Gezocht, want niet zelf te produceren onderdelen

  • Het ontbrekende “Sachsenwerk” embleem zou het toestel helemaal af maken. Wie kan me daar aan helpen?

Vooraanzicht opzij met snoeren

Bovenkant chassis ongerestaureerd

Achterkant

Bovenkant chassis gerestaureerd

De zijkant. Niet helemaal ongeschonden

Chassis onderkant

Bovenkant chassis gerestaureerd 2

Detail h.f. deel. links osc. spoel, rechts ingangskring

Karakteristieken

Merk:SACHSENWERK RADEBERG VEB
Type:“Filius” UKV841A
Serienummer:89551
Bouwjaar:1955
Frequentiebereiken:UKW (87,5 - 100 MHz)
Middenfrequentie:10,7 MHz
Buizenbezetting:ECC81/ EF80/ EF80/ EF80/ EAA91.
Schaalverlichting:1 x 6,3V 0,3 A
Bediening:2 draaiknoppen op front. Links: netschakelaar. Rechts: Afstemming
Voedingsspanning:110/ 220 Volt wisselspanning. Verbruik ca 30 Watt
Antenne:Extern: 75 Ohm (a-sym) en 300 Ohm (sym), DIN aansluiting.
Externe Aansluitingen:Antenne, Audio uitgang
Maten (H x B x D):14 x 17 x 30 cm
Gewicht:Circa 2 kg
Kast:Kartonnen koker met kunststof voor- en achterkant.
Bijzonderheden:UKW Ontvanger zonder l.f. eindversterker.
Typenummers componenten:
Collectienummer:
status:
81
In de collectie